SỨ MỆNH CỦA NƯỚC MẮM TĨN

Sống lại loại nước mắm ngon nhất có từ 300 năm trước
Năm 1693, theo chân Nguyễn Hữu Cảnh, những người dân chài đầu tiên khai phá vùng đất Hamu Lithit (Phan Thiết xưa), học kỹ nghệ ủ chượp mắm nước (cách gọi nước mắm xưa) từ người Chăm, vốn được du nhập từ La Mã thông qua các thương buôn Ấn Độ. Kéo rút từ thùng lều gỗ, đưa vào bình gốm, công thức xưa này đã đưa nước mắm Tĩn bán chạy nhất cả nước thời bấy giờ.

Ý NGHĨA HỌA TIẾT BÌNH TĨN GỐM

Tĩn gốm truyền thống

Dáng bình nhỏ, làm bằng đất sét đã nung chín, hình tròn bầu, hông phình ở giữa và trét kín bằng hỗn hợp vôi, mật mía và nước dây tơ hồng. Bên ngoài tĩn là quai xách bằng dây mây, tre hoặc dây thừng.

Dấu mộc vuông xưa

Sau khi cho nước mắm vào tĩn và đậy kín, người dân làng chài sẽ dán một nhãn giấy vuông có đóng mộc đỏ lên trên như là một dạng nhãn hiệu để nhận biết.

Họa tiết về Phan Thiết xưa

Hoạ tiết chủ đạo là hình ảnh Tháp nước cổ Phan Thiết – biểu tượng kiêu hãnh bên bờ sông Cà Ty, kết hợp cùng hình ảnh những chiếc ghe bầu no gió buồm, chất đầy tĩn nước mắm xuất phát từ cửa sông Cà Ty Phan Thiết đi khắp Bắc, Trung và lục tỉnh Nam Kỳ.

Những họa tiết này là lời tự sự về điểm khởi đầu và con đường mang hương vị tinh túy của xứ Phan Thiết đi khắp ba miền đất nước.

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH NƯỚC MẮM TĨN

Dòng chảy của nước mắm Tĩn bắt đầu từ hơn 2000 năm trước, khi kỹ nghệ lên men cá của La Mã cổ đại đã theo chân những người thương buôn Ấn Độ du nhập vào Chăm Pa qua Con đường tơ lụa. Đến năm 1693, người Việt đã tiếp thu kỹ thuật ủ chượp, cải tiến quy trình với thùng gỗ lớn và chiết nước cốt vào những chum gốm gọi là “tĩn” trước khi theo ghe bầu đi khắp mọi miền. Khi ấy, người dân Phan Thiết sống bằng ba nghề chính gồm đánh bắt cá, làm nước mắm và làm gốm, tạo nên hệ sinh thái nghề truyền đời hơn 300 năm. Chính vì phương thức sản xuất và vận chuyển độc đáo ấy đã tạo nên chuẩn mực hương vị vang danh cả nước, để rồi vào năm 2018 nước mắm Tĩn được tôn vinh tại Bảo tàng Làng Chài Xưa – đánh dấu hành trình hồi sinh đầy tự hào của nghề nước mắm Phan Thiết.